• 1.jpg
  • 2.jpg
  • baner1.jpg
  • s5.jpg

Występuje na terenie całej Polski, a jednak jest mało znana. Żaba trawna (Rana temporaria) to płaz bezogonowy. Jednych zachwyca niebanalną, oryginalną urodą zaś w drugich budzi odrazę i strach. Wszak żaba, jak żaba, brzydkie to i wstrętne....

Płazy (Amphibia) do których należy żaba trawna są kręgowcami dwuśrodowiskowymi prowadzącymi wodno- lądowy tryb życia. Ich rozród jest ściśle związany z wodą a osobniki dorosłe po metamorfozie zajmują różnorodne habitaty lądowe (zacienione lasy, łąki, pola, ogrody, parki). Żaba trawna na lądzie skacze a w wodzie pływa „żabką”. Poluje głównie nocą, by zminimalizować ryzyko utraty wody z ciała. Jej skóra jest bardzo delikatna i posiada gruczoły jadowe produkujące jad oraz gruczoły śluzowe wytwarzające śluz. Jad zapewnia obronę przed potencjalnymi wrogami. Śluz nawilża silnie ukrwioną nagą i delikatną skórę, umożliwiając wymianę gazową w wodzie i poza nią. Zabezpiecza również organizm przed wysuszeniem w czasie życia lądowego. Umożliwia wchłanianie wody przez skórę, bo płazy wody nie piją. Długość ciała samicy sięga 10 cm, zaś samce są trochę mniejsze. Pysk tej żaby jest tępo zakończony. Żaba trawna jest największą z „żab brunatnych”. Nazwa tej grupy pochodzi od dominującego brązowego koloru skóry tych płazów.

Żaba trawna posiada plamistość typową dla „żab brunatnych”. Do ciemnych plam należą dwie trójkątne plamy skroniowe widoczne po bokach głowy, poprzeczne pasy w liczbie 2-3 na udzie i podudziu tylnych kończyn oraz występująca na granicy głowy i tułowia plama kątowa w kształcie odwróconej litery V. Plama ta podlega największej zmienności. Może być brązowa lub czarna. Bywa również fragmentaryczna. Zdarzają się też osobniki pozbawione tej plamy. Kolorystyczne zmiany osobnicze dotyczą również ciemnych plam melanoforowych na grzbiecie, ich ilości, kształtu oraz rozmieszczenia

 

 

Brzuch żaby trawnej przypomina biało-czarny marmurek

 

Na brzuchu żaby trawnej widoczny jest marmurek

 

Obok typowo ubarwionych osobników brązowych w różnych odcieniach spotykamy osobniki niemal czarne, oliwkowo-zielone, różnobarwne a nawet czerwono- rude. Zmienność ubarwienia pozwala osobnikom żaby trawnej zamaskować się w otoczeniu i skutecznie ochronić przed drapieżnikiem

 

 

 

Jak piękne jest to zwierzę można się przekonać w okresie godowym, obserwując z bliska osobniki zgromadzone w jednym miejscu. Żaba trawna jako pierwsza z naszych płazów rozpoczyna wczesną wiosną (w marcu) gromadne wędrówki w kierunku wód. Jest to zależne od dodatnich temperatur powietrza i wody. Widoczne są wówczas pary in amplexus, kiedy na grzbiecie większej samicy siedzi mniejszy od niej samiec i obejmuje ją pod pachami swoimi przednimi kończynami. Amplexus to odruch płciowy, wrodzony, swoistego rodzaju asekuracja, mająca zagwarantować zapłodnienie jaj w wodzie w momencie ich składania przez samicę. W tym okresie samce są jasno ubarwione, ich podgardle przybiera barwę niebieskawą zaś samice bywają brązowe lub rude.

 

             Para w barwach godowych in amplexus

 

I jak co roku podczas sezonu godowego na mazurskich drogach obserwujemy masowe rozjeżdżanie tych zwierząt przez samochody. Osobniki, którym uda się przebyć drogę, wchodzą do wody, aby odbyć gody. Wtedy na mokradłach jest gęsto od żab. Samce nawołują samice głosem przypominającym mruczenie... Zdarza się też amplexus zbiorowy, gdy kilku samców próbuje obejmować jedną samicę.

 

           

Amplexus zbiorowy

 

 Z jaj wylęgają się roślinożerne kijanki (larwy). Dorosłe osobniki są owadożerne. Żaba trawna, jak wszystkie płazy jest zmiennocieplna i dostosowuje temperaturę ciała do temperatury otoczenia. Na zimę zagrzebuje się w mule zbiornika wodnego i zapada w odrętwienie. Hibernację odbywa w źródłach, stawach, jeziorach, na mokradłach i w rzekach, preferując natlenione wody płynące. Jest zwierzęciem pożytecznym. Odżywiając się głównie owadami, przyczynia się do utrzymania równowagi biologicznej w naturze. Jest naszym sprzymierzeńcem w walce z owadami szkodnikami, dzięki czemu możemy ograniczać stosowanie rakotwórczych środków owadobójczych. I jak pozostałe płazy jest objęta ochroną bierną (nie wolno jej zabijać) i czynną. Powstają projekty ogólnopolskie oraz regionalne, kładące nacisk na ochronę płazów i ich siedlisk, ponieważ rośnie świadomość potrzeby ochrony obszarów wodno- błotnych. Prowadzona jest edukacja dzieci, młodzieży i dorosłych w tym zakresie. Budowane są tunele pod drogami, na których notuje się wysoką śmiertelność płazów podczas ich sezonowych wędrówek i ustawia się foliowe zapory po obu stronach jezdni, aby uniemożliwić płazom wejście na ruchliwą drogę. Obrońcy płazów w okresach wędrówek przenoszą te zwierzęta z jednej strony jezdni na drugą. Podejmowane są także prace związane z rewitalizacją zniszczonych oczek śródpolnych. Dużą rolę odgrywają stosowane formy ochrony obszarów podmokłych, w tym europejska sieć ekologiczna Natura 2000, liczne rezerwaty i użytki ekologiczne.

 

Maria Olszowska